به گزارش نوژان نیوز این طلای سبز، نهتنها در بازارهای داخلی، بلکه در سراسر جهان، با کیفیتی بیبدیل و عطر و طعمی یگانه، جایگاهی ویژه یافته است. تنوع ارقام، از فندقی دلفریب گرفته تا اکبری کشیده و احمدآقایی دوستداشتنی، پاسخگوی سلایق گوناگون و نیازهای صنایع غذایی مختلف در سراسر جهان است. پسته ایرانی، فراتر از […]
این طلای سبز، نهتنها در بازارهای داخلی، بلکه در سراسر جهان، با کیفیتی بیبدیل و عطر و طعمی یگانه، جایگاهی ویژه یافته است. تنوع ارقام، از فندقی دلفریب گرفته تا اکبری کشیده و احمدآقایی دوستداشتنی، پاسخگوی سلایق گوناگون و نیازهای صنایع غذایی مختلف در سراسر جهان است. پسته ایرانی، فراتر از یک محصول کشاورزی، سفیر فرهنگی ایران است که با هر دانهاش، طعم غنی تاریخ و فرهنگ این مرز و بوم را به جهانیان هدیه میدهد.
ایران با تاریخچهای غنی در تولید پسته، بهعنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان این محصول در جهان شناخته میشود. با وجود رقبایی همچون آمریکا، پسته ایران همچنان سهم قابل توجهی در بازار جهانی دارد و کشورهای مختلفی از جمله چین و روسیه، بهعنوان خریداران اصلی این محصول شناخته میشوند.
پسته ایران؛ سلاحی سبز در جنگ اقتصادی خاورمیانه
در حالی که تحریمهای غرب همچنان بر گلوگاههای نفتی کشور فشار میآورد، ایران در سالهای اخیر به آرامی اما قاطعانه بر یک اهرم اقتصادی متفاوت تکیه کرده است، این محصول کوچک سبزرنگ که در دشتهای خشک کشور میروید، اکنون به یکی از مهمترین ابزارهای نفوذ اقتصادی ایران در بازارهای جهانی تبدیل شده و در همین حال، موازنه قدرت در بازار جهانی خشکبار را به چالش کشیده است.
به نوشته فایننشال تایمز، ایران با تولید سالانه بیش از هزاران تن پسته، نهتنها بزرگترین تولیدکننده این محصول در جهان است، بلکه توانسته با استراتژیهای قیمتگذاری تهاجمی و کیفیت بالا، سهم ایالات متحده را در بازارهای کلیدی اروپا، چین و خاورمیانه تضعیف کند. این تحول، فراتر از یک رقابت تجاری ساده، به نبردی برای بازتعریف جایگاه ایران در اقتصاد جهانی تبدیل شده است.
آنچه این رقابت را پیچیدهتر میکند، واکنش واشنگتن به این پیشروی اقتصادی است، ایالات متحده که خود دومین تولیدکننده بزرگ پسته در جهان است، در سالهای اخیر شاهد کاهش تدریجی سهم بازار خود بوده و این امر نگرانیهای جدی در میان کشاورزان کالیفرنیا ایجاد کرده است.
به گفته تحلیلگران بلومبرگ، تحریمهای آمریکا علیه ایران نهتنها نتوانسته صادرات پسته این کشور را متوقف کند، بلکه سبب شده مسیرهای جایگزین تجاری از طریق امارات، ترکیه و روسیه ایجاد کند. این شبکههای پیچیده تجاری، که برخی آنها را «اقتصاد سایه» مینامند، نشان میدهد چگونه یک کشور تحت تحریم میتواند با خلاقیت و انعطافپذیری، محدودیتها را به فرصت تبدیل کند.
در همین حال، چین که بزرگترین واردکننده پسته در جهان است، بهتدریج وابستگی خود به پسته آمریکایی را کاهش داده و به سمت تأمینکنندگان ایرانی چرخیده است؛ تحولی که میتواند در بلندمدت، معادلات تجاری منطقه را دگرگون کند.
پیامدهای این رقابت، فراتر از مرزهای اقتصادی است، پسته ایران به نمادی از توانایی این کشور در مقاومت در برابر فشارهای بینالمللی تبدیل شده و نشان میدهد که در شرایط انزوای سیاسی، میتوان با تکیه بر مزیتهای طبیعی و استراتژیهای هوشمند، جایگاهی در اقتصاد جهانی حفظ کرد.
طلای سبز ایران؛ کلید بازگشایی بازارهای اروپا
با این اوصاف، پس از چهار سال محدودیتهای سختگیرانه بهداشتی که بسیاری از کارشناسان آن را «تحریم پنهان» مینامیدند، اتحادیه اروپا سرانجام پسته ایران را از فهرست اقدامات تقویتی خارج کرد و مسیر صادرات این محصول راهبردی به ۲۷ کشور عضو را بدون هیچ محدودیتی بازگشود.
این تصمیم که پس از ماهها رایزنی فنی و دیپلماسی کشاورزی میان ایران و بروکسل حاصل شد، فراتر از یک پیروزی تجاری ساده است؛ بلکه نشان میدهد چگونه کشور توانسته در شرایط فشار حداکثری، با تکیه بر استانداردسازی و دیپلماسی فعال، یکی از سختترین موانع غیرتعرفهای را در مسیر صادرات غیرنفتی خود بردارد، بهطوریکه محمد مهدی برومندی، معاون امور باغبانی وزیر جهاد کشاورزی، این تحول را «بازگشت به بازار ۸۰۰ میلیون یورویی اروپا» توصیف کرد و پیشبینی کرد که صادرات پسته در سال زراعی جاری به ۲۵۰ هزار تن برسد و ارزآوری آن از مرز ۱.۸ میلیارد دلار عبور کند؛ رقمی که معادل یک بیستم درآمد نفتی کشور است.
این موفقیت در حالی رقم خورد که اتحادیه اروپا از سال ۲۰۱۹ با استناد به باقیمانده سم کلرپیریفوس و افزایش مجاز آفلاتوکسین، هر محموله پسته ایرانی را نیازمند گواهی اضافی و آزمایشهای مرزی پرهزینه کرده بود؛ محدودیتی که طی چهار سال بیش از ۲۵۰ میلیون دلار کاهش صادرات را رقم زد و ایران را از جایگاه نخست تولیدکننده جهانی به رتبه دوم سقوط داد.
دیپلماسی سبز؛ از تحریم بهداشتی تا تقدیر بروکسل
آنچه این بازگشایی را قابل توجه میکند، نهتنها لغو محدودیتها، بلکه تقدیر رسمی اتحادیه اروپا از سلامت و کیفیت پسته ایران است؛ واقعیتی که نشان میدهد ایران توانسته با اجرای برنامه «اقدام تکمیلی» و همکاری میان وزارت جهاد کشاورزی، وزارت بهداشت و سازمان ملی استاندارد، استانداردهای بینالمللی را نهتنها رعایت، بلکه به نقطهای برساند که مورد اعتماد بازرسان اروپایی قرار گیرد.
به نوشته فایننشال تایمز، این تحول بخشی از استراتژی بزرگتر ایران برای تبدیل پسته به اهرمی اقتصادی در برابر فشارهای غرب است؛ استراتژیای که در سالهای اخیر با تولید سالانه بیش از ۴۵۰ هزار تن و قیمتگذاری تهاجمی، سهم ایالات متحده را در بازارهای کلیدی اروپا، چین و خاورمیانه تضعیف کرده است.
براساس آمارهای وزارت جهادکشاورزی طی سال ۱۴۰۳ صادرات یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار و ۱۷۵ هزار تن پسته به کشورهای مختلف ثبت شد و بنا برآمار ۹ماهه سال گذشته، نزدیک به ۱۰۰ هزار تن پسته به ارزش ۷۳۰ میلیون دلار به ۶۷ کشور دنیا صادر شده است.
بیشترین حجم صادرات پسته ایران در این مدت به ۱۸ کشور اتحادیه اروپا و کشورهای آسیای دور و چین و آسیای میانه و آفریقا اختصاص داشته است، به طوریکه در تولید و صادرات پسته، استانداردهای ملی و بینالمللی رعایت میشود، وزارت جهادکشاورزی در راستای پایداری تولید و صادرات این محصول ارزشمند برنامه «اقدام تکمیلی» را با همکاری دستگاههای ذیربط همچون وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان ملی استاندارد از سال ۱۴۰۳ آغاز کرده است.
آیندهای سبز
پیامدهای این تحول، فراتر از مرزهای اقتصادی است و میتواند الگویی برای سایر بخشهای صادراتی ایران باشد، پسته ایران به نمادی از توانایی این کشور در مقاومت در برابر فشارهای بینالمللی تبدیل شده و نشان میدهد که با استانداردسازی، دیپلماسی فعال و بهرهگیری از مزیتهای رقابتی، میتوان در سختترین شرایط، جایگاهی پایدار در بازارهای جهانی حفظ کرد.
بازگشت به بازار ۸۰۰ میلیون یورویی اروپا، نهتنها برای کشاورزان کویر ایران فرصتی طلایی است، بلکه میتواند آغازگر موجی از صادرات محصولات کشاورزی کشور به اروپا باشد و نشان دهد که دیپلماسی اقتصادی میتواند مؤثرتر از تقابل سیاسی عمل کند.
در نهایت، این پرسش مطرح میشود که آیا موفقیت پسته میتواند الگویی برای سایر بخشهای اقتصاد ایران باشد، آیا رویکرد غرب به تحریمها تغییر خواهد کرد، و آیا طلای سبز ایران میتواند به پلی برای گفتوگوی اقتصادی تبدیل شود یا تنها در جنگ اقتصادی منطقه جایگاهی پیدا خواهد کرد؛ پرسشهایی که پاسخ آنها در سالهای آینده، نهتنها سرنوشت صنعت پسته، بلکه معادلات اقتصادی خاورمیانه را تعیین خواهد کرد.
